Kurtuluş Savaşı’nın Hayati İkmal Hattı: İnebolu’nun Tarihi Piyade Kayığı Geçmişin İzlerini Bugüne Taşıyor
Kurtuluş Savaşı yıllarında cepheye uzanan en önemli ikmal yollarından biri olarak tarihe geçen İnebolu, milli mücadelenin kahramanlık dolu izlerini yaşatmaya devam ediyor. Karadeniz üzerinden ilçeye ulaştırılan silah ve mühimmatın karaya çıkarılmasında görev alan kayıkların hikayesi, aradan geçen bir asra rağmen hafızalardaki taze yerini koruyor.
Dönemin zorlu deniz şartlarında büyük kayıkların kullanılamadığı fırtınalı havalarda devreye giren küçük yapılı piyade kayıkları, cephanelerin güvenle kıyıya ulaştırılmasında kritik bir görev üstlendi. Bu tarihi mücadelenin en önemli sembollerinden biri olan ve Türkiye’de tek örneği bulunduğu belirtilen piyade kayığı, günümüzde İnebolu Adliyesi bahçesinde ziyaretçilerini ağırlıyor.
Fırtınalı Havalarda Cephane İçin Denizə Açıldılar
Kurtuluş Savaşı döneminde İstanbul ve Rusya başta olmak üzere farklı bölgelerden gemilerle İnebolu’ya getirilen mühimmat, kıyının ve deniz şartlarının çetin yapısı nedeniyle doğrudan karaya çıkarılamıyordu. Hava koşullarının elverişli olduğu dönemlerde daha büyük yapıdaki denk kayıkları kullanılırken, fırtınalı havalarda bu kayıkların hareket etmesinin güçleşmesi üzerine daha küçük olan piyade tipi kayıklardan yararlanıldı.
Bu kayıklarla kıyıya çıkarılan mühimmat, ardından at arabaları ve kağnılarla Ankara’ya, oradan da hızla cepheye ulaştırıldı. Böylece İnebolu, denizden başlayan ve Anadolu’nun içlerine kadar uzanan hayati bir ikmal hattının en önemli duraklarından biri haline geldi.
İnebolu’ya İkinci İstiklal Madalyası’nı Getiren Mücadele
İnebolu’nun Kurtuluş Savaşı sırasındaki eşsiz fedakarlıkları, Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından verilen İstiklal Madalyalarıyla tescillendi. Özellikle İnebolu Piyade Kayıkçı Loncası mensuplarının fırtınalı havalarda mühimmatın karaya çıkarılması için ortaya koyduğu üstün çaba, ilçenin milli mücadeledeki hayati rolünün en belirgin unsurlarından biri olarak öne çıktı. Bugün sergilenen piyade kayığı da bu tarihi sürecin en somut hatırlatıcılarından biri olarak ziyaretçilerini geçmişe götürüyor.
Tarihi Kayık 6 Ayda Yeniden Hayat Buldu
Kurtuluş Savaşı döneminde kullanılan orijinal kayıkların zaman içerisinde yıpranarak yok olması üzerine, dönemin tüm özelliklerini birebir yansıtacak şekilde yeni bir piyade kayığı yapılması için kapsamlı bir çalışma başlatıldı. Kayığı hazırlayan ustası Mehmet Aksoy, yaklaşık 6 aylık titiz bir çalışma sonucunda eseri tamamladıklarını belirterek, yapım aşamasında orijinal özelliklere sıkı sıkıya bağlı kalmaya özen gösterdiklerini anlattı.
Aksoy, piyade tipi kayıkların denk kayıklarının daha küçük modelleri olduğunu vurgulayarak, özellikle fırtınalı havalarda mühimmatın kıyıya çıkarılmasında bu teknelerden faydalanıldığını ifade etti.
“Türkiye’de Tek Örneği İnebolu’da”
Kayığın Türkiye’deki tek örnek olduğunu belirten Mehmet Aksoy, geçmişte kullanılan piyade ve denk kayıklarının zamanla işlevini yitirdiğini dile getirerek şunları kaydetti:
"1919-1924 yılları arasında Kurtuluş Savaşı’nda kullanılan denk kayıkları, İnebolu’da zaman içerisinde işlevini yitirerek yok olmuştu. Benim el emeğim ile yapmış olduğum Piyade Loncası kayığı İnebolu Adliyesinin bahçesinde sergileniyor. Ondan başka Türkiye’nin hiçbir tarafında piyade kayığı dediğimiz kayık yok."
Aksoy, daha önce yapılan bir denk kayığının da bir dönem Kastamonu’da müzede sergilendiğini ancak söz konusu tarihi kayığın günümüzde nerede olduğunun bilinmediğini dile getirdi.
“Fırtınada Mühimmatı Karaya Çıkarıyorlardı”
Piyade kayıklarının kullanım amacına da değinen Aksoy, büyük denk kayıklarının fırtınalı havalarda kullanılamadığı durumlarda küçük kayıklardan yararlanıldığını belirterek, "Fırtına sırasında cephanelerin karaya çıkartılmasında görev almışlar. Karaya çıkartılan mühimmatlar da at arabalarına, kağnılara yüklenip Ankara’ya yetiştirilmiş" ifadelerini kullandı. Aksoy, yapılan araştırmaların ardından piyade kayıklarının İnebolu’nun Kurtuluş Savaşı'ndaki stratejik rolünü ortaya koyan en kıymetli unsurlardan biri olduğunun anlaşıldığını kaydetti.
Kayığın İlk Örneğinin Akıbeti Bilinmiyor
İnebolu’da balıkçılık yapan Hasan Acar da geçmişte ilçede gerçek bir piyade denk kayığının bulunduğunu belirterek, kayığın sergilenmesi amacıyla belediyeye teslim edildiğini söyledi. Acar, "Kayığımız Kastamonu’da sergileniyordu. O kayığa ne oldu, bilmiyoruz" diyerek tarihi eserin günümüzdeki akıbetinin bilinmediğini ifade etti.
İnebolu Adliyesi bahçesinde sergilenen piyade kayığı, ilçenin Kurtuluş Savaşı sırasında üstlendiği tarihi görevi gelecek kuşaklara aktaran güçlü bir sembol olarak varlığını sürdürmeye devam ediyor.
YORUMLAR